درمان اختلال پیش سرطانی خون با داروی تکلیستاماب و پاکسازی نشانه های بیماری - مجله عطر یاس

پژوهش های تازه روی اختلال پیش سرطانی خون نشان می دهند که به کارگیری داروی تکلیستاماب (Teclistamab) مانع از تبدیل این حالت به مولتیپل میلوما (Multiple Myeloma)، نوعی سرطان خون وخیم، می گردد. این بیماری در سلول های پلاسما (Plasma Cells) مغز استخوان شکل می گیرد. سلول های پلاسما دسته ای از گلبول های سفید هستند که وظیفه فراوری پادتن برای مبارزه با عفونت ها را بر عهده دارند؛ اما با سرطانی شدن این سلول ها، پادتن های غیرطبیعی با نام پروتئین های میلوما فراوری می شوند که آسیب های فراوانی به بدن می زنند.

سازوکار تکلیستاماب و مهار مولتیپل میلوما

داروی تکلیستاماب به نسل تازه ای از داروهای ایمنی درمانی (Immunotherapy) تعلق دارد که پادتن های دوبخشی (Bispecific Antibodies) نامیده می شوند. این داروها توانایی اتصال همزمان به دو هدف متفاوت را دارند. تکلیستاماب با متصل کردن گلبول های سفید نوع T به پروتئین های معین روی سلول های سرطانی، سیستم ایمنی را راهنمایی می نماید تا سلول های سرطانی را شناسایی کند و از بین ببرد.

این دارو سال 2022 تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) و اتحادیه اروپا را برای درمان مراحل پیشرفته مولتیپل میلوما دریافت کرد. در مراحل پیشرفته، بیماری پس از درمان های اولیه عود می نماید یا در برابر داروهای موجود مقاوم می گردد. در پژوهش های گذشته معین شد بیماران مبتلا به مولتیپل میلوما که دچار عود بیماری شده بودند، با دریافت این دارو طول عمر بیشتری یافتند و زمان طولانی تری در حالت بهبود باقی ماندند.

برای درک بهتر مقدار شیوع این بیماری، سال 2022 حدود 188 هزار مورد تازه مولتیپل میلوما در سراسر دنیا تشخیص داده شد و نزدیک به 121 هزار نفر بر اثر آن جان باختند. اختلال پیش سرطانی خون یا میلومای خاموش پرخطر (High-Risk Smoldering Multiple Myeloma) مرحله ای است که هنوز علائم بالینی شدید ظاهر نشده اند، اما خطر تبدیل آن به سرطان فعال بسیار بالا است.

نتایج بالینی و مقایسه با روش های درمانی گذشته

پزشکان در گذشته بیماران مبتلا به اختلال پیش سرطانی خون را تنها تحت نظر می گرفتند و تا زمان بروز علائم شدید، درمانی را شروع نمی کردند. این استراتژی تحت عنوان انتظار مراقبت آمیز شناخته می شد تا داروها برای مراحل سخت تر حفظ شوند و بیمار از عوارض جانبی و هزینه های سنگین در امان بماند. اما امروزه معین شده است که مداخله زودهنگام می تواند مانع از پیشرفت بیماری گردد.

در آزمایش بالینی تازه ای که نتایج آن در مجله نیچر مدیسین (Nature Medicine) منتشر شده است، پژوهشگران کارایی تکلیستاماب را با درمان رایج قبلی یعنی ترکیب لنالیدومید (Lenalidomide) و دگزامتازون (Dexamethasone) مقایسه کردند. در این پژوهش 64 بیمار شرکت کردند که 59 نفر از آن ها حداقل یک دوره درمان را به سرانجام رساندند.

نتایج درمان قابل توجه بود؛ داروی تکلیستاماب در 77.8 درصد از بیماران باعث پاسخ کامل شد، به این معنی که تمام نشانه های بیماری پس از درمان ناپدید شدند. در حالی که در گروه درمان با روش رایج قبلی، این مقدار صفر درصد بود. بعلاوه در پیگیری 24.5 ماهه، مقدار بقای بدون پیشرفت بیماری در دریافت نمایندگان تکلیستاماب 92 درصد بود، در حالی که این رقم برای روش قبلی تنها 49 درصد ثبت شد.

مزیت مداخله زودهنگام در مراحل پیش سرطانی

یکی از دلایل موفقیت چشمگیر تکلیستاماب در این مرحله، پایین تر بودن حجم تومور و قوی تر بودن سیستم ایمنی بیماران در مراحل اولیه بیماری است. وقتی درمان در مرحله اختلال پیش سرطانی خون شروع می گردد، سیستم ایمنی هنوز بر اثر حملات مداوم بیماری یا درمان های سنگین قبلی ضعیف نشده است و توان بسیار بالاتری نشان می دهد.

علاوه بر این، جلوگیری از تبدیل بیماری به سرطان فعال، بیماران را از عوارض شدیدی مانند پوکی و شکستگی استخوان ها، آسیب های کلیوی، کم خونی شدید و عفونت های پیاپی مصون می دارد. این رویکرد که به آن استراتژی مداخله ایمنی گفته می گردد، مسیر درمانی سرطان های خون را دگرگون نموده است.

سیستم ایمنی چگونه سلول های سرطانی را شناسایی می نماید؟

سیستم ایمنی بدن انسان ساختار پیچیده ای دارد، اما سلول های سرطانی گاهی با پنهان کردن هویت خود یا ارسال سیگنال های گمراه نماینده، از دید گلبول های سفید فرار می نمایند. پادتن های دوبخشی همچون یک پل عمل می نمایند؛ یک بازوی این دارو به سلول سرطانی متصل می گردد و بازوی دیگر آن به لنفوسیت T می چسبد.

با نزدیک کردن این دو سلول به یکدیگر، سیستم ایمنی بدون احتیاج به سیگنال های پیچیده شناسایی، مستقیم با سلول سرطانی درگیر می گردد و آن را نابود می نماید. این روش دقیق باعث می گردد آسیب کمتری به سلول های سالم بدن وارد گردد.

چالش ها و افق های پیش رو در درمان پیش سرطان ها

اگرچه نتایج اولیه استفاده از تکلیستاماب بسیار امیدوارنماینده است، اما دانشمندان همچنان به پژوهش های بیشتری احتیاج دارند تا پایداری این پاسخ های درمانی و عوارض احتمالی در بلندمدت را آنالیز نمایند. هدف نهایی دانشمندان این است که درمان را از حالت کنترل بیماری به سمت ریشه کنی کامل و بهبود قطعی ببرند.

دستیابی به داروهایی که در مرحله پیش سرطانی اثر می نمایند، گام بزرگی در پزشکی نوین است. با شناسایی زودهنگام افرادی که در معرض خطر بالا قرار دارند و استفاده از داروهای هدفمند، می توان بدون احتیاج به شیمی درمانی های سنگین، جلوی شکل گیری سرطان های خون را گرفت.

منبع: Nature Medicine